فاتح بیرۆڵ، سەرۆکی ئاژانسی وزەی جیهانی (IEA)، هۆشدارییەکی کتوپڕ و توندی ئاراستەی وڵاتانی جیهان کرد سەبارەت بە لێکەوتە وێرانکەرەکانی ململانێ سەربازییەکانی ئێستا لەسەر بازاڕی وزە و ئابووری گشتی.
بەپێی وتەکانی بیرۆڵ، پەرەسەندنی جەنگ و ئاڵۆزییەکان بووەتە هۆی پەککەوتنی 11ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو بە شێوەی ڕۆژانە لە بازاڕەکانی جیهاندا. ئەم بڕە گەورەیە کە نزیکەی٪10ـی تێکڕای بەرهەمهێنانی جیهانی پێکدەهێنێت، مەترسییەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایشی وزە.
سەرۆکی ئاژانسی وزەی جیهانی جەختی لەوە کردەوە، کە ئەم قەبارە زەبەلاحە لە زیان، ئابووری جیهانی خستووەتە ناو قۆناغێکی تەمومژاوی و مەترسیدارەوە. ڕاشیگەیاند: “ئەم دۆخە دارایی و وزەییەی ئێستا دروست بووە، هیچ دەوڵەتێک لە جیهاندا توانای بەرگەکردنی نییە و ئەگەر بەردەوام بێت، دەبێتە هۆی داڕمانی سێکتەرە سەرەکییەکان.”
بەپێی دوایین ڕاپۆرتە ئابووری و تەکنیکییەکانی ئاژانسی وزەی جیهانی (IEA) و ناوەندە ستراتیژییەکان، لێرەدا وردەکاریی زیاتر لەسەر ئەو ١١ ملیۆن بەرمیلە و دۆخی بازاڕی وزە دەخەینە ڕوو:
دابەشبوونی زیانەکان:
لەدەستدانی ئەو 11 ملیۆن بەرمیلە تەنها لە یەک شوێنەوە نییە، بەڵکو دەرەنجامی چەند هۆکارێکی هاوکاتە:
داخرانی گەرووەکان: هەڕەشە لەسەر گەرووی هورمز و باب ئەلمەندەب بووەتە هۆی پەککەوتنی گواستنەوەی نزیکەی ٥ بۆ ٦ ملیۆن بەرمیل کە ڕۆژانە بەو ڕێگایانەدا تێپەڕ دەبوون.
سزاکانی سەر ئێران: کەمبوونەوەی هەناردەی ئێران بەهۆی گرژییە سەربازییەکان و سزاکانەوە، بڕی ١.٥ بۆ ٢ ملیۆن بەرمیلی تر کەم دەکاتەوە.
کێشەی هەناردەی هەرێم و عێراق: ڕاگرتنی بۆریی نەوتی هەرێم بۆ تورکیا و کێشە تەکنیکییەکانی کێڵگەکانی باشوور بەهۆی هێرشەکانەوە، نزیکەی ١ ملیۆن بەرمیلی تر پەکدەخات.
ڕووسیا و ئۆکرانیا: بەردەوامیی جەنگ لەو بەرەیە و هێرش بۆ سەر پاڵاوگەکانی ڕووسیا، کاریگەریی لەسەر ٢ ملیۆن بەرمیلی تر دروست کردووە.