پڕۆژەی “نیۆم” (NEOM) و بە تایبەتی شارە هێڵییەکەی “The Line”، تەنها پڕۆژەیەکی گەشتیاری یان نیشتەجێبوون نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی بنەڕەتییە لە جوگرافیای ئابووریی سعودیەدا. لێرەدا وردەکاریی ئەو “دیفاکتۆ”یە دەخەینە ڕوو:
١. گواستنەوەی چەق لە کەنداوەوە بۆ دەریای سوور
سعودیە دەیەوێت پشتبەستنی خۆی بە گەرووی هورمز کەم بکاتەوە، کە هەمیشە لەژێر هەڕەشەی داخستنی ئێراندایە. بە دروستکردنی شارێکی وەک “نیۆم” لە باکووری ڕۆژئاوای وڵاتەکە (کەناراوەکانی دەریای سوور)، سعودیە دەبێتە خاوەنی ناوەندێکی بازرگانیی جیهانی کە ڕاستەوخۆ دەڕوانێتە سەر کەناڵی سوێس، بەبێ ئەوەی پێویستی بە تێپەڕبوون بە گەرووی هورمز یان گەرووی باب المندب هەبێت بۆ گەیشتن بە ئەوروپا.
٢. ڕێڕەوی وشکانی وەک جێگرەوەی ئاوی
پڕۆژەی “هێڵ” و نیۆم بەشێکن لە ستراتیژییەک بۆ بەستنەوەی کیشوەرەکان. پلانەکە ئەوەیە کە کاڵاکان لە بەندەرەکانی کەنداوی عەرەبی (وەک دەمان و جوبەیل) یان تەنانەت لە ئیماراتەوە، لە ڕێگەی هێڵی ئاسن و ڕێگەی وشکانیی خێراوە بگوازرێنەوە بۆ نیۆم و لەوێوە بۆ ئەوروپا. ئەمە واتە:
کەمکردنەوەی کات: تێپەڕاندنی دەوری نیمچە دورگەی عەرەبی.
ئاسایش: دوورکەوتنەوە لەو ناوچە ئاوییانەی کە ململانێی سەربازییان تێدایە.
٣. ڕەهەندی سیاسی (دیفاکتۆ)
کاتێک سعودیە وەبەرهێنانی سەدەها ملیار دۆلار لەو ناوچەیە دەکات، بە کردەوە (De Facto) ناوەندی قورسایی سیاسی و ئابووریی خۆی لە ڕۆژهەڵاتەوە (کە نزیکە لە ئێران) دەگوازێتەوە بۆ باکووری ڕۆژئاوا. ئەمە هێزێکی زیاتر بە سعودیە دەدات لە دانوستانە ناوچەییەکاندا، چونکە چیتر ئابوورییەکەی تەنها بە یەک دەروازەی ئاوییەوە (هورمز) بەستراوەتەوە نییە.
٤. ئایا هورمز پەکدەخات؟
نەخێر، هورمز هەر بە گرنگی دەمێنێتەوە بۆ هەناردەی نەوت بە قەبارەیەکی گەورە بۆ ئاسیا (چین و ژاپۆن)، بەڵام پڕۆژەی “هێڵ” و نیۆم دەبنە “سییەیەکی نوێ” بۆ سعودیە. ئەگەر هورمز دابخرێت، سعودیە دەتوانێت لە ڕێگەی دەریای سوورەوە بەردەوام بێت لە بازرگانی و هەناردەی وزە، لە کاتێکدا وڵاتانی وەک کوێت و قەتەر و عێراق زۆرترین زیانیان بەردەکەوێت.