کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان لەسەر ڕێککەوتنی ئاشتی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران بەردەوامن. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە گەشبینییەوە دەڕوانێتە ئەم هەنگاوە، کە چاوەڕوان دەکرێت ببێتە هۆی دابەزینی نرخی وزە لە بازاڕەکانی جیهاندا بەهۆی دووبارە کردنەوەی گەرووی هورمز.
هەڵوێستی هەرێمی کوردستان
نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، هیوادارم هەموو لایەنەکان بە نیەتێکی باشەوە کاربکەن بەرەو جێبەجێکردنی تەواوی ڕێککەوتنەکە، بە ئامانجی بەهێزکردنی سەقامگیری ناوچەکە و ئاسایش و خۆشگوزەرانی
نەتەوە یەکگرتووەکان: هەنگاوێکی یەکلاکەرەوەیە بۆ ئاشتی
وتەبێژی ئەنتۆنیۆ گۆتێرێش، ئەمینداری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، ڕایگەیاند:
“ئەمینداری گشتی پێشوازی لە ڕێککەوتنی ئاشتی نێوان ئەمریکا و ئێران دەکات، کە ئاگر بەستێکی دەستبەجێ و هەمیشەیی و کردنەوەی گەرووی هورمز لەخۆدەگرێت. ئەمە هەنگاوێکی یەکلاکەرەوە و گرنگە بەرەو چارەسەری ئاشتییانەی ململانێکان.”
ئەوروپا: جەختکردنەوە لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و ئازادیی هاتوچۆی دەریایی
وڵاتانی سەرەکی ئەوروپا و یەکێتی ئەوروپا پاڵپشتی خۆیان دەربڕی، بەڵام لە هەمان کاتدا مەرج و داواکارییەکانی خۆیان خستەڕوو:
ڕاگەیەندراوی هاوبەشی (بەریتانیا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، و ئیتاڵیا): جەختیان کردەوە کە “نابێت ئێران لە هیچ بارودۆخێکدا دەستی بە چەکی ئەتۆمی ڕابگات” و ئامادەیی خۆیان نیشان دا بۆ کارکردن لەگەڵ واشنتۆن، تاران و ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بۆ ئەم مەبەستە.
فەرەنسا (ئیمانوێل ماکرۆن): پێشوازی لە هەوڵە دیپلۆماسییەکان کرد و داوای جێبەجێکردنی خێرای ڕێککەوتنەکەی کرد. ئاماژەی بەوەش دا کە وڵاتەکەی لەگەڵ بەریتانیا ئامادەن بۆ پاڵپشتیکردنی ئەرکی نێودەوڵەتی بۆ مسۆگەرکردنی کردنەوەی بێ مەرجی گەرووی هورمز.
بەریتانیا (سەرۆک وەزیران کیر ستارمەر): بە توندی جەختی لەسەر پێویستی گەڕانەوەی ئازادیی گەشتی دەریایی بێ بەرامبەر لە گەرووی هورمزدا کردەوە.
ئەڵمانیا (فێردیناند مێرتز، ڕاوێژکاری ئەڵمانیا): پیرۆزبایی لە سەرۆک ترەمپ و لایەنی ئێرانی کرد و ڕایگەیاند کە ئەم دەستکەوتە دەبێتە هۆی بوژانەوەی ئابووری جیهانی و هێورکردنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
کۆمیسیۆنی ئەوروپا: ڕایگەیاند کە پێویستە ئەم ڕێککەوتنە ببێتە هۆی کۆتاییهێنان بە بەرنامە ئەتۆمی و موشەکییە بالیستییەکانی ئێران و ڕاگرتنی چالاکییە تێکدەرەکانی لە ناوچەکەدا.
وڵاتانی بەشدار لە ئابووری جیهانیدا، پێشوازییان لەم هەنگاوە کرد بەو پێیەی گرەنتی ئاسایشی وزە دەکات:
ژاپۆن (سەرۆک وەزیران سانای تاکایچی): هیوای خواست کە ئازادی و سەلامەتی گەشتە دەریاییەکان لە گەرووی هورمزدا جێگیربکرێت و کێشەی ئەتۆمی ئێران بە زووترین کات چارەسەر بێت.
ئوسترالیا (سەرۆک وەزیران ئەنتۆنی ئەلبانیزی): جەختی لەوە کردەوە کە هەمیشە داوای هێورکردنەوەی دۆخەکەیان کردووە (لەوانەش لە لوبنان) و ڕایگەیاند: “پێویستە لایەنەکان بەردەوام بن لە دانبەخۆداگرتن بۆ ڕێگریکردن لە هەر گرژییەکی نوێ.”
نیوزیلەندا (سەرۆک وەزیران وینستۆن پیتەرز): ڕێککەوتنەکەی بە هۆکارێکی سەرەکی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و پاراستنی ئاسایشی ئابووری جیهانی وەسف کرد، و جەختی لەوە کردەوە کە دیپلۆماسی تاکە ڕێگای سەرکەوتووە.
Leave a Reply