خالید تەمیمی، فەرماندەی هێزی ئاسمانی عێراق ڕایگەیاند، سەرجەم ئەو ئەرکانەی هێزی ئاسمانی لە ناو خاکی عێراقدا جێبەجێیان دەکات بە سەربەخۆیی تەواوەوە لە هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ئەنجام دەدرێن، و ئاماژەی بەوەش کرد کە هێزی ئاسمانی بەردەوامە لە گەشەپێدانی تواناکانی و بنیاتنانی سیستەمی ئاسمانی خۆی، هەروەها ڕوونی کردەوە کە چاککردنەوەی فڕۆکەکانی F-16 بەڕێژەی ١٠٠٪ لەلایەن کادرانی عێراقییەوە ئەنجام دەدرێت.
ئەمڕۆ دووشەممە، خالید تەمیمی، فەرماندەی هێزی ئاسمانی عێراق لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی عێراقییە ڕایگەیاند، هێزی ئاسمانی عێراق لە ٢٢ی نیسانی ساڵی ١٩٣١ دامەزراوە و چەک و تەقەمەنییەکانی بە پێی پەیوەندییە سیاسییەکانی عێراق لەگەڵ وڵاتانی جیهان گۆڕانی بەسەردا هاتووە.
بەپێی قسەکانی، دوای ساڵی ٢٠٠٣ چالاکیی هێزی ئاسمانی وەستا، بەڵام دواتر دووبارە بنیات نرایەوە و بنکەی محەمەد عەلاء، کە پێشتر بە بنکەی ئاسمانیی موسەننا ناسرابوو، کرایەوە.
تەمیمی وتی عێراق دەستی بە گرێبەستکردن بۆ کڕینی فڕۆکەی نوێ و پێشکەوتوو کردووە، لەوانە فڕۆکەکانی F-16 لە ئەمریکا، فڕۆکەکانی T-50 و L-159، و دواتریش فڕۆکەکانی سوخۆی لە ڕووسیا.
ئەو ئاماژەی بەوە دا کە لە ماوەی شەڕ لەگەڵ ڕێکخراوی داعشدا، هێزی ئاسمانی گەشەی کرد و چەندین بنکەی ئاسمانی کرانەوە، هەروەها توانیویەتی بەهۆی فڕۆکە پێشکەوتووەکانی چاودێرییەوە ئاسمان و خاکی عێراق چاودێری بکات.
بەپێی ئامارەکانی، هێزی ئاسمانی لە ماوەی شەڕ لەگەڵ داعشدا ٥٨ هەزار و ٨٢٢ ئەرکی جۆراوجۆری ئەنجام داوە، لەوانە گواستنەوە و چاودێری.
ڕۆڵی هێزی ئاسمانی لە شەڕی دژی داعش
تەمیمی ڕایگەیاند کە هێزی ئاسمانی ئامانجی گرنگی داعش وێران کردووە و ڕۆڵێکی گەورەی لە پشتیوانیکردنی هێزە زەمینییەکاندا هەبووە.
ئەو ڕوونی کردەوە کە هێزە ئاسمانییەکانی عێراق لە هێزی ئاسمانی، بەرگریی ئاسمانی و فڕۆکەوانیی سوپای عێراق پێک دێن و ئەم سێ بەشە بە ئاستێکی بەرزی هاوئاهەنگی کار دەکەن.
هیچ ئەرکێک بۆ هێزەکانی هاوپەیمانی لە ناو خاکی عێراقدا نییە
فەرماندەی هێزی ئاسمانی جەختی کردەوە کە هەموو ئەرکەکانی ئێستای هێزی ئاسمانی بە سەربەخۆیی لە هێزەکانی هاوپەیمانی ئەنجام دەدرێن و هیچ پشتیوانییەکی ڕاستەوخۆیان لێ وەرناگیرێت.
وتیشی عێراق خاوەنی فڕۆکەی پێشکەوتووە، لەوانە F-16 و T-50 و L-159، کە فڕۆکەیەکی هێرشی زەمینییە، هەروەها فڕۆکەکانی Cessna بۆ چاودێریی چەکدار و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان.
بەپێی قسەکانی، فڕۆکە بێفڕۆکەوانە عێراقییەکان جێگەی فڕۆکەکانی هاوپەیمانیان گرتووەتەوە و بە ڕێژەی ١٠٠٪ عێراقیین، هەروەها هیچ شارەزایەکی سەر بە هاوپەیمانی لەو بوارەدا ئامادە نییە.
بوونی کۆمپانیاکان بە مانای بوونی هێزەکانی هاوپەیمانی نییە
تەمیمی جیاوازیی نێوان هێزەکانی هاوپەیمانی و کۆمپانیاکانی دابینکردنی خزمەتگوزاریی تەکنیکی ڕوون کردەوە و وتی ئەم کۆمپانیایانە لە زۆر وڵاتی جیهاندا هەن و بەرامبەر بە پارە خزمەتگوزاری پێشکەش دەکەن.
ئەو ئاماژەی بەوە دا کە عێراق هەنگاو بەرەو دروستکردنی سیستەمێکی تەواوی هێزی ئاسمانی هەڵدەگرێت، لە ڕێگەی پەرەپێدانی کارگە، وەرشە و کۆگاکانەوە.
فەرماندەکە جەختی کردەوە کە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦ەوە تا ئێستا، هیچ هێزێکی هاوپەیمانی هیچ ئەرکێکی لە ناو خاکی عێراقدا ئەنجام نەداوە.
ئاسمانی عێراق لەلایەن فڕۆکەکانی عێراقەوە چاودێری دەکرێت
لەبارەی چاودێریکردنی ئاسمانی عێراقەوە، تەمیمی وتی بەرگریی ئاسمانی توانای دابینکردنی چاودێریی ڕاداری بۆ هەموو خاکی عێراقی هەیە.
ئەو ڕوونی کردەوە کە فڕۆکەکانی F-16 دەتوانن بۆ بەرگریی ئاسمانی و هێرشی زەمینی بەکاربهێنرێن.
بەپێی قسەکانی، فڕۆکەکانی F-16 بۆ ماوەی زیاتر لە ١٠ ڕۆژ ئەرکیان ئەنجام داوە و هێشتا بەردەوامن، بەبێ هیچ دەستێوەردانێک جگە لە نووسینگەی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان. هەروەها جەختی کردەوە کە فڕۆکەوانەکان عێراقیین.
چاکسازیی فڕۆکەکانی F-16 بە کادیرە عێراقییەکان ئەنجام دەدرێت
فەرماندەی هێزی ئاسمانی ئەو بانگەشانەی ڕەت کردەوە کە دەڵێن چاکسازیی فڕۆکەکانی F-16 لەلایەن ئەمریکاوە ئەنجام دەدرێت.
ئەو وتی هەموو چاکسازییەکانی ئەم فڕۆکانە بە ڕێژەی ١٠٠٪ لەلایەن کادیرە عێراقییەکانەوە ئەنجام دەدرێت.
تەمیمی ئاماژەی بەوە دا کە ئەو ئەندازیارانەی لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە هاتبوون، ئێستا گەیشتوونەتە پلەی عەمید و لە دەرەوەی عێراق ڕاهێنانیان پێ کراوە.
لەبارەی چاکسازیی بزوێنەرەکانیشەوە، وتی هەندێک ئاستی چاکسازی پێویستی بە ناردنیان بۆ کۆمپانیای جیهانیی پرات ئەند ویتنی (Pratt & Whitney) هەیە، بەڵام بەشێک لە چاکسازییەکانی بزوێنەرەکان لەلایەن کارمەندە عێراقییەکانەوە ئەنجام دەدرێت.
پلانی دروستکردنی هێزێکی ئاسمانیی بەهێزتر
تەمیمی وتی دیدگای نیشتمانیی هێزی ئاسمانی لە ستراتیژیی ئاسایشی نیشتمانیی عێراقەوە سەرچاوە دەگرێت و ئامانجیان بەردەوامبوونە لە پەرەپێدانی هێزی ئاسمانی، بە مەبەستی ئەوەی ببێتە هێزێکی گەورەتر و خاوەن شوێنێکی دیاریکراو لە ناوچەکەدا.
ئەو ڕوونی کردەوە کە ڕۆژانە چاودێرییەکی تەواوی ئاسمانی بۆ هەموو عێراق ئەنجام دەدرێت و خاکی وڵات دابەش کراوە بە چەند بەشێک، بە جۆرێک کە هەر فڕۆکەیەک بەشێکی دیاریکراو چاودێری دەکات.
ڕاپۆرتەکانی ئەم چاودێرییانەش لە ڕێگەی سەرکردایەتیی ستافی سوپا دەگەنە نووسینگەی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان.
شانە نووستووەکانی تیرۆر و سنوورداربوونی مەترسییەکە
فەرماندەی هێزی ئاسمانی ئاماژەی بەوە دا کە هەندێک پێشێلکاریی بچووک ڕەنگە ڕووبدەن، بەڵام کۆنترۆڵ کراون و زۆرترین کات چەند کاتژمێرێک دەخایەنێت تا چارەسەر بکرێن.
ئەو وتی هێشتا شانە نووستووەکانی تیرۆر لە شوێنە دوورەدەست و دژوارەکانی وڵاتدا هەن، بەڵام هێزە ئەمنییەکان بەردەوامن لە ئەنجامدانی ئەرکی ڕاستەقینە.
بەپێی هەڵسەنگاندنی ئەو، مەترسیی تیرۆر لە ئێستادا زۆر سنووردارە، بەهۆی وریایی هاووڵاتیان و تواناکانی هێزە ئەمنییەکان.
گفتوگۆ بۆ کڕینی فڕۆکەی پێشکەوتوو وەک ڕافاڵ
تەمیمی ئاشکرای کرد کە عێراق لەگەڵ چەند وڵاتێکی دیکەدا گفتوگۆی هەیە بۆ بەدەستهێنانی فڕۆکەی پێشکەوتوو، لەوانە فڕۆکەی ڕافاڵ (Rafale).
ئەو وتی ڕاهێنانی پایلۆت ڕەنگە تا پێنج ساڵ بخایەنێت و عێراق نامەوێت فڕۆکە بکڕێت و تەنها کۆیان بکاتەوە، بەبێ ئەوەی پلانی ورد و ژمێریاریی بۆ بەکارهێنانیان هەبێت.
لەبارەی فڕۆکەکانی ڕافاڵەوە، ئاماژەی بەوە دا کە گفتوگۆکان پێشکەوتوون و لە قۆناغی یەکەمدا گفتوگۆ لەسەر کڕینی ١٤ فڕۆکەیە.
بەپێی قسەکانی، ڕافاڵ فڕۆکەیەکی پێشکەوتووە و نرخەکەی زۆر گرانترە لە F-16، هەروەها تەکنەلۆژیای نوێتر و پێشکەوتووتری هەیە.
پەرەپێدانی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان و دروستکردنی ناوخۆیی
لەبارەی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانەوە، تەمیمی وتی هەوڵەکان بۆ دروستکردنی ناوخۆیی دەستیان پێ کردووە و بیرۆکەی دامەزراندنی فەرماندەییەک بۆ ئەم چەکەش لە ئارادایە، بەڵام عێراق هێشتا لە سەرەتای ئەم بوارەدایە.
ئەو ڕوونی کردەوە کە فڕۆکە بێفڕۆکەوانە پێشکەوتووەکان لە نێوان سەرکردایەتییەکانی چەکەکاندا دابەش کراون و لە ڕێگەی خانەی ئامانجگرتنەوە لە نووسینگەی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان کۆدەکرێنەوە.
هاوئاهەنگی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و ڕاهێنانی نێودەوڵەتی
فەرماندەی هێزی ئاسمانی وتی بۆ ئەنجامدانی ئەرکە ناوخۆییەکان پێویستیان بە هاوئاهەنگی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ نییە، بەڵام ئەرکەکانی گواستنەوە بە فڕۆکەکانی C-130 لە ڕێگەی نامەنووسیی دیپلۆماسی و وەزارەتی دەرەوەوە ئەنجام دەدرێن.
ئەو ئاشکرای کرد کە لە ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥دا ڕاهێنانێکی پێشکەوتوویان لە بنکەی ئاسمانیی بەلەد ئەنجام داوە، کە فەڕەنسا، ئیتالیا، ئەمریکا و ئوردن بەشدارییان تێدا کردووە.
بەپێی قسەکانی، بڕیار بوو ئەمساڵ ڕاهێنانێک لە فەڕەنسا ئەنجام بدرێت، بەڵام بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەوە دواخراوە. لە پلانی ڕاهێنانەکەدا فڕۆکەکانی F-16 دەبوو بە هەشت وڵاتدا تێپەڕ بن بۆ بەشداری لە ڕاهێنانەکە.
هەروەها وتی فڕۆکەکانی ڕافاڵ کە لە ئوردن هەن، بەشداری لە ڕاهێنانی مانگانەدا لەگەڵ هێزی ئاسمانی عێراق دەکەن.
سیستەمێکی تەواوی بەرگریی ئاسمانی
تەمیمی ڕوونی کردەوە کە بەرگریی ئاسمانی ئەرکی دۆزینەوەی ئامانجی دوژمن لە ئاسماندا دەگرێتە ئەستۆ.
ئەو وتی بەپێی ڕێکارەکان، لە هەر دوو لای سنووری وڵاتانی دراوسێدا بۆ ماوەی ١٠ میلی دەریایی سنوور دیاری کراوە. کاتێک فڕۆکەیەک ئەو سنوورە تێدەپەڕێنێت و دەچێتە ناو خاکی عێراق، بەرگریی ئاسمانی دەست بە پرسیارکردن و ئاگادارکردنەوەی سەرەتایی دەکات و دواتر فڕۆکەکانی هێزی ئاسمانی بۆ وەڵامدانەوە ئامادە دەبن.
فەرماندەکە جەختی کردەوە کە ڕۆژانە فڕۆکەی چەکداری ئامادەی جەنگی هەوایی هەن و فڕۆکەوانەکان لە بنکەکانی خۆیان ئامادەن بۆ ئەنجامدانی ئەرک لە هەر کاتێکدا.
سووتانی فڕۆکەی ئەنتۆنۆف لە یەکێک لە بنکەکانی بەغدا
لەبارەی ڕووداوی بۆردومانی یەکێک لە بنکەکانی بەغداوە، تەمیمی وتی بەداخەوە مووشەکێک کەوتووەتە سەر فڕۆکەی گواستنەوەی ئەنتۆنۆف و فڕۆکەکە سووتاوە و لە خزمەتگوزاری دەرکراوە.
ئەو ڕوونی کردەوە کە تێچووی چاککردنەوەی فڕۆکەکە لە نرخی کڕینی زیاتر بووە، بۆیە بڕیاریان داوە بە تەواوی لە خزمەتگوزاری دەریبهێنن.
تەمیمی جەختی کردەوە کە لەدەستدانی ئەم فڕۆکەیە زیانێکی گەورەیە و بە ئاسانی جێگەی پڕ ناکرێتەوە.
پەرەپێدانی شارەزایی پایلۆتەکان و گۆڕینەوەی ئەزموون
لە کۆتاییدا، فەرماندەی هێزی ئاسمانی وتی هەرچەندە تواناکانیان پەرەیان سەندووە، بەڵام پێویستە بەردەوام لەگەڵ گۆڕانکارییە تەکنەلۆژییەکاندا بڕۆن.
ئەو ئاماژەی بە بەشداری لە کۆنفرانسەکان، ناردنی فڕۆکەوانەکان بۆ خولی پێشکەوتوو لە دەرەوەی وڵات و پەرەپێدانی تواناکانی کۆلێژی هێزی ئاسمانی کرد.
هەروەها وتی عێراق کۆلێژێکی تەواوی هێزی ئاسمانی هەیە و ڕاهێنەرانی تایبەت بە فڕۆکەکانی F-16یش لەبەردەستن.
Leave a Reply