ئاری زائد محمد
وەک نەخۆشێک کە کەوتووەتە ژێر دەستی دوو پزیشکی شێتەوە؛ یەکێکیان خوێنی لێ دەمژێت و ئەوی تریان ئۆکسجینی لێ دەبڕێت، لە کاتێکدا کەسوکاری نەخۆشەکە ناچارن تێچووی هەردوو نەشتەرگەرییە کوشندەکەش بدەن؛ هەرێمی کوردستانیش لەژێر سایەی ئەم دەسەڵاتە دابەشکراوەدا ڕێک بەمجۆرە لەسەرەمەرگدایە. کاتێک گەنجێکی دەرچووی زانکۆ جانتاکەی دەپێچێتەوە و لە بازگەکانی نێوان هەولێر و سلێمانی وەک هاوڵاتییەکی پلە دوو و بێگانە مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت، یان کاتێک کاسبکارێک ناچارە بۆ یەک کاڵا دوو جۆر باج بداتە دوو ئیدارەی جیاواز، ئێمە دەزانین کە ئەمە ئیتر نیشتمان نییە، بەڵکو کەمپێکی گەورەی دەستبەسەرکردنە کە بەناوی کوردایەتییەوە بەڕێوەدەبرێت.
ئەم دابەشبوونەی دەسەڵات قەدەری جوگرافیا نییە، بەڵکو ستراتیژی مانەوەی دوو بنەماڵەیە کە نەیانتوانی دەوڵەت دروست بکەن، بۆیە بڕیاریاندا وڵاتەکە پارچە پارچە بکەن. ئەوان لەسەر شاشەکان باس لە “هەرێمێکی یەکگرتوو” دەکەن، بەڵام لە واقیعدا ناوخۆییەکی بەبێ دەوڵەتیان دروستکردووە کە تێیدا بڕیاری دادگایەک لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر کاری پێناکرێت، و هێزی پێشمەرگە لەبری پاراستنی سنوورەکان و کەرامەتی تاک، بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی کۆمپانیا حیزبییەکان و خاڵە سنوورییەکان ئاراستە دەکرێت.
(وەک چۆن جان جاک ڕۆسۆ دەڵێت: “بەهێزترین کەس هەرگیز هێندە بەهێز نییە کە هەمیشە سەردار بێت، مەگەر ئەوەی هێزەکەی بکاتە ماف و گوێڕایەڵی خەڵکیش بکاتە ئەرک”) — ئەمەش هەمان ئەو کارەساتەیە کە لە لیبیای پاش ساڵی ٢٠١١ ڕوویدا، کاتێک وڵات بەسەر دوو حکومەتی چەکدار و دوو بانکی ناوەندیدا دابەش بوو، کە هەریەکەیان بە ناوی شەرعیەتەوە سامانی میللەتیان تاڵان دەکرد و خەڵکیان لەژێر هێڵی هەژاریدا هێشتەوە. بەڵام ئەم مافیا و کارتێلە سیاسییەی ئێمە، زۆر لەوانە ترسناکترن؛ چونکە ئەوان نەک تەنها دەسەڵات و داهاتیان دابەشکردووە، بەڵکو بەردەوام هەوڵدەدەن مێشک و دەروونی تاکەکانی کۆمەڵگاش دابەش بکەن، تاوەکو خەڵکی شارێک ڕقی لە خەڵکی شارەکەی تر بێت، لەبری ئەوەی هەردووکیان ڕقیان لە گەندەڵی دەسەڵات بێت.
لەم زەلکاوە سیاسییەدا، هەر شتێک کە ناوی نیشتمانییە تەنها بۆ ڕازاندنەوەی وتارەکان بەکاردێت. ئەم حیزبانە کاتێک دێتە سەر پێکهێنانی کابینەی حکومەت و ڕێککەوتن لەسەر خزمەتگوزارییەکانی وەک مووچە و کارەبا، وەک دوژمنی یەکتر دەردەکەون و مانگەها وڵات ئیفلیج دەکەن، بەڵام کاتێک دێتە سەر سەرکوتکردنی دەنگی ئازاد و پەسەندکردنی یاسای باجدان، لە چرکەیەکدا دەبنە برا و هاوپەیمان. ئەمە حوکمڕانی نییە، بەڵکو بازرگانییە بە چارەنووسی گەلێکەوە کە تێیدا کەرامەتی مرۆڤی کورد دەکرێتە قوربانی.
ئەی خوێندکاران و گەنجانی بێهیواکراوی ئەم هەرێمە، کە لە نێوان دوو بەرداشی ئەم دەسەڵاتەدا خەونەکانتان وردوخاش دەکرێت و ناچار دەکرێن بیر لە جێهێشتنی نیشتمان بکەنەوە؛ ئەم حیزبانە زۆر لەوە دەترسن کە ئێوە ڕۆژێک لەو دیواری وەهمییە تێپەڕن کە لە نێوانتاندا دروستیان کردووە. ئەگەر ئەوان لە یەکگرتوویی و هوشیاری ئێوە نەترسیبایان، هەرگیز پێویستیان بەو هەموو هێزە ئەمنی و بازگەیە نەدەبوو بۆ مانەوەیان. دەسەڵاتێک کە لەسەر پارچەکردنی نیشتمانەکەی بژی و ترس بکاتە ئامرازی حوکمڕانی، پێشتر لە ناوەوە مردووە — و تەنها یەک هەنگاوی بوێرانە و یەکگرتووی ئێوە ماوە بۆ ئەوەی ئەم لاشە بۆگەنە فڕێبدەنە ناو تەنەکەی خۆڵدانی مێژووەوە!
سەرنوسەر