کوردستان بۆ ماوەی دەیان ساڵە لە ناوچەی تێکەڵبوونی بەرژەوەندییە هەرێمایەتییەکان، ستراتیژییەکانی ئاسایشی نێودەوڵەتی و ململانێیە چەکدارییە دووبارەبووەکاندا ژیاوە. توندبوونەوەی دوایین لەنێوان ئەمریکا و ئێران جارێکی تر نیشان دەدات کە نەتەوە بچووکەکان و گەلانی بێدەوڵەت چۆن مەترسی ئەوەیان لەسەرە کە بارە مرۆییەکانی بڕیارەکان هەڵبگرن کە لە دوورەوە لە کۆمەڵگاکانی خۆیان دەدرێن.
بۆیە، مردنی نوێ پێشمهرگەی گەنج لە تاسڵوجەی سلێمانی نابێت تەنها وەک کارەساتێکی تاکەکەسی لێکبدرێتەوە. ئەم ڕووداوە پرسیارێکی بنەڕەتیی سیاسی و ئەخلاقی دەخاتەڕوو: هەتا کەی خاک، گەل و هێزە ئاسایشییەکانی کوردستان دەبن بە ئامانجی ناڕاستەوخۆی ململانێی نێوان هێزە هەرێمایەتی و جیهانییەکان؟
زۆرجار شەڕی نێوان دەوڵەتان بە ناوی ئاسایشی نەتەوەیی، ڕاگرتنی سەربازی و هاوسەنگی ستراتیژی دەناسێندرێت. بەڵام لە پشت ئەم چەمکە ئاڵۆزانەدا مرۆڤی ڕاستەقینە هەن. ئەو پێشمهرگانەی گیانیان لەدەستدا تەنها سەرباز نەبوون؛ ئەوان گەنجانی خاوەن خێزان، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و خەونەکانی داهاتوو بوون. کاتێک ژیانیان دەکرێتە ژمارە لە ڕاپۆرتە سەربازییەکاندا، نرخ و بەهای ڕاستەقینەی ململانێی جیوپۆلیتیکی شاراوە دەکرێت.
کوردستان پێشتر نرخێکی زۆر لە پێویست بەرەوپێش بۆ ململانێیەکانی ناوچەکە داوە. گەلی کورد تووشی سیاسەتی نەسلکوژی، گواستنەوەی زۆرەملێ، هێرشی کیمیایی، تیرۆر و هێرشە بەردەوامەکان بۆ سەر ناوچە مەدەنی و سەربازییەکان بووە. لەگەڵ ئەوەشدا، هێشتا کوردستان وەک ناوچەیەکی ستراتیژیی بەرگری لێ دەڕوانرێت، نەک وەک کۆمەڵگایەک کە دانیشتووانی مافی ئاشتی، ئاسایش و دیاریکردنی چارەنووسی خۆیان هەیە.
لەبەر ئەوە، پێویستە بە ڕوونی هەر هەوڵێک مەحکوم بکرێت کە دەیەوێت کوردستان بکێشێتە ناو شەڕی نێوان ئەمریکا و ئێران. نە بەرژەوەندییە ئاسایشییەکانی ئەمریکا و نە ئارەزووە هەرێمایەتییەکانی ئێران ناتوانن ئەوە ڕەوا بکەن کە ناوچە کوردییەکان بخرێنە بەر هێرش یان گیانی کوردان ببێتە قوربانی. یاسای نێودەوڵەتی و بنەمای پاراستنی یەکپارچەیی خاکی دەوڵەتان نابێت بە شێوەیەکی هەڵبژێردراو جێبەجێ بکرێت. ئەگەر ئەم بنەمایانە بڕوایان هەبێت، دەبێت پاراستنی گەل و دامەزراوەکانی کوردستانیش بگرنەوە.
لە هەمان کاتدا، سەرکردایەتییە سیاسییەکانی عێراق و کوردستانیش بەرپرسیارییەکی گەورەیان هەیە. ناکۆکییە ناوخۆییەکان، دابەشبوونی حیزبی و لاوازی دامەزراوەکان بۆ ماوەیەکی درێژ ڕێگرییان کردووە لە دروستکردنی سیاسەتێکی هاوبەشی ئاسایشی. کاتێک حیزبە کوردییەکان ململانێی دەسەڵاتی ناوخۆیی بەسەر هاوڕێکخستنی نەتەوەیی دەخەن، بۆشاییەکی سیاسی دروست دەبێت کە لایەنە دەرەکییەکان دەتوانن سوودی لێ وەربگرن.
پاراستنی کوردستان بۆیە پێویستی بە زیاتر لە مەحکومکردنی هێمایی هەیە. پێویستی بە ستراتیژییەکی هاوبەشی ئاسایشی کوردی، پێکهاتەیەکی یەکگرتووی پێشمهرگە و هێڵێکی دیپلۆماسی هەیە کە بە ڕوونی بەکارهێنانی خاکی کوردستان لە ململانێیە هەرێمایەتییەکاندا ڕەت بکاتەوە. هەروەها پێویستی بە لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆ و ڕوون لە هێرشەکەی تاسڵوجە هەیە، بۆ ناسین و دادگایی کردنی ئەو لایەنانەی بەرپرسیارن.
کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەروەها بەرپرسیارییەکی تایبەتی هەیە. پێشمهرگە ڕۆڵێکی چارەنووسساز لە شەڕ دژی داعشدا بینی و تەنها کوردستانی نەپاراست، بەڵکو ئاسایشی هەرێمایی و جیهانییش پاراست. ئەوەی ئێستا هەمان هێزان مەترسی هێرشیان لەسەر بێت بەبێ وەڵامدانەوەیەکی ڕوونی نێودەوڵەتی، نیشانەی دووڕووییەکی مەترسیداری سیاسییە.
ئەو نۆ پێشمهرگە گەنجەی گیانیان لەدەستدا نابێت تەنها بە ڕێوڕەسم و هاوخەمی یادیان بکرێتەوە. مردنیان دەبێت ببێتە هۆی هەنگاوی سیاسی. ڕێزلێنان لێیان واتە داوای بەرپرسیاری کردن، پاراستنی نەوەکانی داهاتوو و ڕەتکردنەوەی ئەو بیرۆکەیەی کە ژیانی کورد بە کەلوپەلی بەکارهاتوو لە شەڕی خەڵکی تر بزانرێت.
کوردستان پێویستی بە شەهیدانی زیاتر نییە. کوردستان پێویستی بە دامەزراوەیەکانی پارێزەر، بە ڕێبەرانێک هەیە کە ئاسایشی نەتەوە لەسەر بەرژەوەندییە حیزبییەکان دابنێن و بە سیستەمێکی نێودەوڵەتی کە مافی کوردان بۆ ئاشتی ڕێز لێ بگرێت.
پەیامی ئاشکرا بۆ هەردوو ئەمریکا و ئێران ئەوەیە:
کوردستان نە کۆریدۆرێکی سەربازییە، نە ناوچەیەکی حائڵ و نە مەیدانێکی کاتیی شەڕ. کوردستان ماڵی ملیۆنان مرۆڤە و نابێت ژیانیان ببێتە قوربانیی ئامانجە ستراتیژییەکانی هێزە گەورەکان.
شەم شەمەیی ڕۆژنامەنووسی سویدی-کوردی
Leave a Reply