عەلی ایسماعیل
لە لێدوانە فەرمییەکان و کۆڕبەندە ئابورییەکاندا، هەمیشە وێنەیەکی درەوشاوە لە هەرێمی کوردستان پێشکەش دەکرێت؛ باس لە قەبارەی وەبەرهێنانی ملیۆن دۆلاری، توانای گەورەی بەرهەمهێنانی وزە، پڕۆژە نیشتەجێبوونە لوکسەکان و ئەو دەرفەتە ئابورییە بێشومارانە دەکرێت کە لە ناوچەکەدا هەن. ئەم ئامار و داتایانە لەسەر کاغەز وا نیشان دەدەن کە هەرێمەکە لە لوتکەی گەشەسەندندایە. بەڵام کاتێک لە هۆڵە داخراوەکان دێیتە دەرەوە و دەچیتە ناو بازاڕ و ماڵی هاوڵاتیانی ئاسایی، ڕووبەڕووی حەقیقەتێکی تەواو جیاواز دەبیتەوە: ژیانێکی گران، تێچوویەکی سەرسمهێنەری گوزەران، و بازاڕێک کە تێیدا پارە بەهای خۆی لەدەستداوە. لێرەوە پرسیارە ناوەندی و جەوهەرییەکە سەر هەڵدەدات: بۆچی زۆربەی هاوڵاتیان لە ژێر گوشارێکی قورسی ئابوریدا دەژین، لە کاتێکدا لە هەرێمێکدا نیشتەجێن کە پڕە لە سەرچاوەی دەوڵەمەندی سروشتی و دارایی؟
ئەم بۆشاییە گەورەی نێوان ئامارە فەرمییەکان و ئەزموونی ڕۆژانەی خەڵک، لەوەوە سەرچاوە دەگرێت کە داهات و سامانەکان بە شێوەیەکی دادپەروەرانە و تەندروست بە ناو جەستەی کۆمەڵگادا بڵاو نابنەوە. پەرەپێدانی ئابوری لە کوردستان کورتکراوەتەوە لە پڕۆژەی کۆمپانیا زەبەلاحەکان و کەرتی تایبەتی سەر بە نوخبەی دەسەڵاتدار، کە تەنیا سوود بە بازنەیەکی بەرتەسک دەگەیەنێت، لە کاتێکدا چینی ناوەڕاست و هەژاری کۆمەڵگا هیچ ڕەنگدانەوەیەکی ئەو دەوڵەمەندییە لە ژیانیاندا نابینن. کاتێک هاوڵاتییەک دەبینێت نرخی سووتەمەنی، دەرمان، کارەبا، و پێداویستییە سەرەتاییەکان ڕۆژ بە ڕۆژ گرانتر دەبن و لە بەرامبەردا مووچەکەی پاشەکشە دەکات یان لە کاتی خۆیدا نادرێت، ئامارەکانی وەبەرهێنان بۆ ئەو دەبنە تەنیا دروشمێکی بێمانا.
ژیان لە هەرێمێکی دەوڵەمەنددا نابێتە مایەی شانازی کاتێک تێچووی مانەوە تێیدا هاوشێوەی پایتەختە گەورەکانی ئەورووپا بێت، بەڵام داهاتی تاک لە ئاستی وڵاتە هەرە هەژارەکاندا بێت. ئەم مۆدێلە لە ئابوری کە تەنیا لەسەر کاغەز ڕەنگینە، دەرەنجامی نەبوونی سیستمی باجی دادپەروەرانە، قۆرخکاریی بازاڕ لە لایەن هێزە سیاسییەکانەوە، و نەبوونی پاڵپشتیی حکومییە بۆ کاڵا بنەڕەتییەکان. تا ئەو کاتەی ستراتیژی ئابوری نەگۆڕدرێت بۆ خزمەتکردنی گیرفانی هاوڵاتی و کەمکردنەوەی تێچووی ژیان، کوردستان وەک هاوکێشەیەکی سەیر دەمێنێتەوە؛ نیشتمانێک کە خاوەنی هەموو شتێکە، بەڵام بۆ مرۆڤە سادەکانی، کڕینی سەرەتاییترین پێداویستییەکان وەک خەونێکی گرانبەها سەختە.
Leave a Reply