چیا کامەران عەلى
لە هیچ سیستەمێکی دیموکراسی و تەندروستدا، دەوڵەت ململانێ لەگەڵ ئەو چەکانەدا ناکات کە لەناو سنوورەکانی خۆیدا بوونیان هەیە. بەپێی ئەو شیکارییانەی کە هەمیشە لە تۆڕە میدیاییە جیهانییەکانی وەک بی بی سی و سی ئێن ئێن دەکرێن، کاتێک هێزی چەکدار لە دەرەوەی کۆنترۆڵی حکومەت دروست دەبێت، کێشەکە تەنها لە تێکچوونی ئاسایشدا کورت نابێتەوە، بەڵکو گەورەترین زەبرە لە خودی چەمکی “دامەزراوەییبوون”ی دەوڵەت . کاتێک دادوەرێک ناتوانێت بڕیاری دەستگیرکردن بۆ تاوانبارێک دەربکات لە ترسی ئەو میلیشیایەی کە لە پشتیەتی، یان کاتێک پەرلەمان ناتوانێت یاسایەک تێپەڕێنێت بەبێ ڕەزامەندیی خاوەن تفەنگەکان، ئیتر کێشەکە لە تەقینەوە و شەڕی شەقامەکان تێدەپەڕێت و دەبێتە ئیفلیجکردنی تەواوەتیی ئامێرەکانی حوکمڕانی. دەوڵەتێک کە نەتوانێت یاسا بەسەر هەموواندا بە یەکسانی جێبەجێ بکات و قۆرخکاریی هێزی ڕەوای لەدەست دابێت، لە ڕاستیدا دەبێتە دەوڵەتێکی کارتۆنی کە تەنها لەسەر کاغەز بوونی هەیە.
ئەم دۆخە وایکردووە کە هاوڵاتیی سادە باجە هەرە قورسەکە بدات، چونکە لە سیستەمێکدا دەژی کە هێزی چەک لە سەرووی هێزی یاساوەیە. سەرکردە سیاسییەکان کە بەردەوام باس لە بەهێزکردنی دامەزراوەکان دەکەن، ناتوانن ئەو پارادۆکسە بشارنەوە کە خودی خۆیان بەشێکن لەو سیستەمەی کە ڕێگە بە چەکدارەکان دەدات دەسەڵاتی دادوەری و جێبەجێکردن بخەنە ژێر پۆستاڵەکانیانەوە. ناتوانیت بانگەشەی سەروەری بکەیت کاتێک بڕیارە چارەنووسسازەکانی وڵاتەکەت لە لایەن ئەو گروپانەوە دەدرێت کە هیچ بەرپرسیارێتییەکی یاساییان لەبەردەم گەلدا نییە. تا ئەو کاتەی چەک بە تەواوی نەگەڕێتەوە بۆ ناو دامەزراوە شەرعییەکان، وڵات هەرگیز ناتوانێت متمانەی وەبەرهێنەران، کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، و گرنگتر لە هەمووی، متمانەی هاوڵاتییەکانی خۆی بەدەست بهێنێتەوە.
Leave a Reply