ئەبوبەکر عەلی
لەم ماوەی دواییدا مشتومڕێک دەربارەی دووانەی لێبووردەیی و توندڕەوی نەتەوەیی لە کوردستاندا هاتە گۆڕێ، کە ئەوە یەکەم جار نییە ئەو باس و خواسانە لە پەراوێزی هەندێک چالاکی و لێدوان و ڕووداودا بێنە کایەوە. کاتی خۆشی ئۆپۆزسیۆن، لە ساڵی (٢٠٠٩)دا، لە ژێر کاریگەری بیروڕا و خوێندنەوەی هەندێک ڕۆشنبیر و خوێندنەوەی هەڵە بۆ واقیع و هۆکاری تردا، لەوانەش ڕەنگدانەوەی ململانێ مێژووییەکەی نێوان دوو حیزبەکە، دژی ئەوە بوو ڕەشنووسی دەستووری هەرێمی کوردستان بخرێتە ڕاپرسی جەماوەرییەوە بۆ پەسنکردنی! ئەویش بە بیانووی ئەوەی پڕۆژەی ئامادەکراوی دەستوورەکە، هاوشێوەی عێراق، بە تەواوی سیستمی پەرلەمانی تێدا جێگیر نەکراوە، لە سۆنگەی ئەوەی سەرۆکی هەرێم ڕاستەوخۆ لەلایەن گەلەوە هەڵدەبژێرێت، نەک لە پەرلەمانەوە. ئەوەش ڕەوایەتی و دەسەڵاتێکی وای پێ دەبەخشێت، بچێتە سەرو لێپرسینەوەوە. بەوەش زەمینەی سەرهەڵدانی فۆرمێک لە دیکتاتۆرییەت و تاکڕەوی سەرهەڵدەدات و پێویستە ڕێگەی لێ بگیرێت؟!
بەڵام ئەگەر لە دیدێکی نیشتمانی و ئەخلاقی و سیاسی، ڕووت و بابەتییەوە، بڕوانینە مەسەلەکە و بپرسین، داخۆ هەرێمی کوردستان لە بنەڕەت و قووڵایی و ڕاستیدا لە بەردەم هەڕەشەی توندڕەوی نەتەوەیی کوردی، بە سووک سەیرکردنی ئەوی دی نەتەوەیی و ڕەتکردنەوەی ئەگەری بەیەکەوە ژیان لەگەڵی و دیکتاتۆرییەت و تاکڕەویدایە، یاخود مەترسیی هەڵوەشانەوە و یەکتر قبووڵنەکردنی ناوخۆیی؟
وا دەبینم هەر چاودێرێکی فکری و سیاسی ئاسایش هەست بەوە دەکات کە کوردستان لە بەردەم نەبوونی یەکبوون و یەکگرتوویی ناوخۆیی و لاوازیی بیری نەتەوەیی و عەسبییەتی کوردیدایە، نەک ڕاسیزم و بە نەفرەتکردنی ئەوی دی نەتەوەیی. عەرەبەکان، جگە لەوەی لە ئێستادا بەشێک لە دانیشتوانی شارە گەورەکانی هەرێم پێکدەهێنن و بە شێوەیەکی ئاسایی دەژین و دێن و دەچن وپێشوازیلێکراون، بە خۆیان و شۆرت و جزداشەکانیانەوە لە گوندە دوورەدەستەکانی بادینان و هەورامان و گەرمیان و باڵەکایەتی و سەیرانگاکانیان، بەو پەڕی ئازادی و لە سایەی ئاسایشێکی تەواودا، کاتە خۆشەکانی خۆیان بەسەر دەبەن. هەر بۆیە، بوونی هەندێک ڕووداوی لاوەکی لێرە و لەوێ نابێتە نیشانەی بوونی ڕاسیزمی کوردی و هیچ بەڵگەیەکی ڕاستەقینەمان لەسەر ئەوە بەدەستەوە نییە تازەقی بکەینەوەو وەك ئیشکالییەت بیخەینە ڕوو.
بەڵام هەر لە بنبەستی سیاسی ئێستاوە بگرە تا حاڵی کورد لە پازدە ساڵی ڕابردوو لە بەغدا و واقیعی نەخوازراوی نێوان هێزەکان، بەڵگەی حاشا هەڵنەگرن کە هەرێمی کوردستان لە بەردەم مەترسیی لەبەریەک هەڵوەشانەوەی ناوخۆیدایە. ململانێ و ناکۆکییە حیزبییەکان و درێژەکێشانیان بە کردەوە، پێناسەی حیزبی خستۆتە پێش ناسنامەی نیشتمانییەوە. فرەدەسەڵاتی و ناوچەی پاوانکراو و زۆنی حیزبی، بە دامەزراوەیی نەکردنی هێزە چەکدارەکان، نەبوونی دەسەڵاتێکی ناوەندیی ڕاستەقینە و دامەزراوەی نیشتمانی سەر و حیزبی و ناوچەیی، بەهێز و دەسەڵاتدار، ستراتیژێکی نەتەوەیی سازان لەسەر کراوو، و نائومێدیی بەشێکی زۆری هاوڵاتییان لە نوخبەی حوکمڕان، بەسەر یەکەوە کارێکیان کردووە، کە کوردی باشوور لە هەلومەرجێکی یەکجار هەستیار و چارەنووسسازی ناوچەییدا، لە یەکێک لە ساتەوەختە لاوازییەکانی خۆیدا بژیت.
ونبوونی چەمکی کوردایەتی لە زمانی سیاسی و ڕۆژانەی هێزە سیاسییەکان و خەڵکدا، وەک فۆرمێکی شکستخواردووی ناسیۆنالیزمی کوردی، لە سۆنگەی پێشکەشنەکردنی چوارچێوەی هاوبەشی بەیەکەوە ژیان و قووڵکردنەوەی گیانی هاوچارەنووسی و هاوئامانجی، پەرەسەندنی هەستی خودنەفرەتی، بە تەنگەوەنەبوونی هەندێک بۆ چارەنووسی قەوارەی هەرێم وەک دەستکەوتێکی نەتەوەیی هاوبەش، و یەکسانکردنی بە حکومەت و حیزبە حوکمڕانەکان و ناعەدالەتییەکانیان، بە نامۆ سەیرکردنی ئەو کەسانەی بەرگری لە ناسیۆنالیزمی کوردی و نیشتمانێتی کوردستانی دەکەن و داوای دووبارە بیناکردنەوە و چالاککردنەوەیان لە بیرکردنەوە و واقیعی ژیانی مرۆڤی کورد و کوردستانیدا دەدەن لەلایەن هەندێ ناوەندو بەشێك لەکۆمەڵگەوە، بەشێک لە واقیعی نەتەوەیی ئەمڕۆی هەرێممان نیشان دەدات و پێمان دەڵێت، ئێمە لە ڕووی نەتەوەییەوە، خەمساردی، شلڕەوی، کەمتەرخەمی، نەبوونی ناسنامەیەکی نیشتمانیی کۆکەرەوە و لێکهەڵوەشاوەیی، هەڕەشە لە داهاتوومان دەکات. هەروەها سەرنجمان ڕادەکێشێت بە ڕووی ئەوەدا کە ئێمە لە ڕووی نەتەوەییەوە، وەک بیر و ناسنامە و مێژوو و ڕەمز و ستراتیژ، لە دۆخێکی باشدا ناژین.
بۆیە، ئەگەر باسێک لە ڕاسیزم لە ئارادا بێت و پاساوی تەرحکردنی هەبێت، لە پەیوەندی بە ناو خودی خۆمانەوەیە، چونکە ئەگەر ڕاسیزم بۆ جێکەوتەی پێویستی بە ڕقێکی قووڵ و ئەوی دی بە سووک سەیرکردن و ڕێز لێ نەگرتن و شکاندنی بێت، ئەوا لە ناوخۆماندا زۆر بە خوێنساردی و سەخاوەتمەندانە دژ بە یەک و لە ژێر ناونیشانی جۆراوجۆردا بە قێزەونترین شێوە پیادەی دەکەین! بەشێک لە سۆشیال میدیای کوردیش ئامرازە هەرە کاریگەرەکەیەتی.
بۆیە دەبێت شتەکان بەو جۆرە تێبگەین کە لە واقیعدا بوونیان هەیە، بۆ ئەوەی لە دیاریکردنی ئەرکەکان و دەستنیشانکردنی چارەسەرەکاندا بە هەڵەدا نەچین. واقیعیش پێمان دەڵێت، هەرێم بەدەست لاوازیی عەسەبییەتی کوردی و لاوازیی یەکبوونی نەتەوەیییەوە دەناڵێت و لە بەردەم مەترسیی لەبەریەک هەڵوەشاوەیی زیاتردایە، نەک دیکتاتۆرییەت و ڕاسیزم، لەبەر ئەوەی، لانی کەم لە ئێستادا، پێشمەرجی هیچیانی تێدا نییە، چونکە لانی کەم مەترسیی سەرهەڵدانی هەردووکیان، وڵاتێکی یەکپارچە، ئایدۆلۆژیایەکی کاریگەر، بیرێکی نەتەوەیی بەهێز، گەلێکی یەکگرتووی هاوئامانج، دەسەڵاتێکی ناوەندی و دامەزراوەی حوکمڕانیی تۆکمە و سوپایەکی نیشتمانیی خاوەن عەقیدەیەکی سەربازیی نیشتمانیی ڕوون دەخوازن.
کە بۆ ئێمە تاکو ئەم ساتەش، ئەگەر خەونیش نەبن، ئامانجی سیاسی بەدینەهاتوون و دەبێت هەوڵەکان یەک بخەین و سوود لە دەرفەتەکان و کۆی توانا نیشتمانییەکان وەربگرین بۆ بەدیهێنانیان.
Leave a Reply